Het kaartenhuis mag instorten, als wij maar blijven staan

Wanneer je vierentwintig uur per dag in overlevingsstand staat, vernauwt je blik razendsnel. Zonder dat ik het wilde was ik langzaam mijn man als tegenstander gaan zien. Elke vraag voelde…

Wanneer je vierentwintig uur per dag in overlevingsstand staat, vernauwt je blik razendsnel. Zonder dat ik het wilde was ik langzaam mijn man als tegenstander gaan zien. Elke vraag voelde als te veel, elke verwachting als een onmogelijke opgave. Ik zocht de reden bij dat hij mijn autisme niet begreep, en dat verweet ik hem enorm.

Maar onlangs klikte er ineens iets in mijn hoofd. Het heeft even nodig gehad om te begrijpen wat mijn man me eigenlijk al heel lang probeerde duidelijk te maken: hij is niet de vijand. Hij is mijn partner, mijn bondgenoot. Hij is degene die het allerbeste met mij voor heeft en mij probeert op te vangen op de momenten dat ik hem het hardst nodig heb. En dat terwijl hij zich zelf onvoldoende gesteund voelde door mij, simpelweg omdat ik hem de afgelopen tijd geen millimeter ruimte heb kunnen geven.

Ambitie was alles

Om te snappen waarom het zo verdomd moeilijk is om daar verandering in te brengen, moet je begrijpen waarom werken en overleven voor mij altijd op de eerste plaats kwam. Mijn werk heeft me heel lang de mentale uitdaging gegeven die mijn brein nodig heeft.

De immense druk zat vooral in mijzelf. Jarenlang wilde ik bewijzen dat ik het wél kon. Ik wilde meedraaien in de maatschappij, iets bereiken, carrière maken. Maskeren werd mijn tweede natuur. Daarnaast is het leven met autisme vaak al zwaar genoeg. Ik wilde financiële zekerheid en voldoende geld verdienen om wél te kunnen genieten van de dingen die het leven dragelijk en leuk maken in de vrije tijd die ik er voor over hield. Die gelaagdheid zorgde ervoor dat ik ongemerkt al mijn beschikbare energie in dat ene domein pompte.

Overgebleven kruimels

Het heeft me maar liefst drieëndertig (plus een beetje) jaren gekost om in te zien dat dit systeem onhoudbaar is. En niet het effect heeft waar ik op heb gehoopt. Ik mag van geluk spreken dat ik een man heb die zoveel van me houdt en zoveel voor me doet. Hij verdient het niet om te moeten dealen met wat er van me overblijft na wederom een dag overleven. Het heeft even geduurd maar mijn prioriteit is eindelijk aan het verschuiven naar ons huwelijk en naar mijn eigen gezondheid. Die allerlaatste kruimels energie die ik nog ergens bij elkaar kan sprokkelen geef ik nu aan hem en aan mijzelf.

Doodeng in een nieuw huis

Deze verandering is al langer in me aan het ontwikkelen, maar dit merkte ik eigenlijk pas vrij recent op. Na dit besef volgde opluchting, en niet heel lang daarna volgde angst. We wonen nog maar net in dit koophuis en leven in dure, economische onzekere tijden. Als ik de lat voor mezelf lager leg, of als blijkt dat ik ander werk moet zoeken of moet stoppen omdat het niet meer gaat, wat betekent dat dan? Kunnen we dit dak boven ons hoofd dan nog wel betalen? Kan de verwarming dan nog wel aan?

Ik wil kaders voor mijzelf bouwen en ruimte maken, maar waar begin ik? Als ik rust wil creëren, moet ik ergens anders iets inleveren. Dat raakt direct aan alles: financiën, je oude dag (pensioen), je dagbesteding. Die onzekerheid verlamt me en maakt het zoeken naar een nieuwe balans een tergend traag proces.

Foute handleiding

En wie denkt dat je voor zo’n complex proces wel even hulp kunt inschakelen, komt bedrogen uit. Ik heb inmiddels genoeg ervaring met de hulpverlening. Zelfs bij hét autismecentrum van Nederland, waar gelukkig een ervaringsdeskundige bij de behandeling betrokken was, liep ik tegen dezelfde onzichtbare muur op.

Aan de andere kant van de tafel zit toch weer een neurotypische psycholoog. Iemand die werkt met een theorieboekje vol kenmerken over hoe de buitenwereld kan merken dat ik autistisch ben. De DSM-5 kijkt naar mijn gedrag, niet naar mijn interne beleving. De therapieën die bedacht zijn om mij te helpen, sluiten fundamenteel niet aan op de manier waarop mijn autistisch brein daadwerkelijk werkt.

Een lange weg te gaan

De eenzame realiteit voor een persoon met autisme. Ik heb de enorme mazzel dat ik een man naast me heb staan die me wil helpen waar het kan, maar de rest zal ik zelf moeten doen. Zelf uitzoeken wat mijn autisme écht betekent, hoe mijn eigen brein werkt en wat me daarin vooruit helpt. Het is een loodzware weg, met een hypotheek in mijn nek en een lege batterij in mijn lijf. Maar als ik moet kiezen tussen krampachtig blijven meedraaien of vechten voor de man waar ik volmondig “ja” tegen heb gezegd, dan weet ik nu in ieder geval aan wie ik mijn energie wil geven.